Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.

Pozycja chińskich kobiet w społeczeństwie

Życie codzienne
Typography

W chińskiej filozofii Tao występują dwa symbole - Yin i Yang. Ten pierwszy odnosi się do żywiołów żeńskich, drugi natomiast do żywiołów męskich. Yang oznacza męskość i siłę, natomiast Yin jest słabe oraz bierne. Oba żywioły dopełniają się wzajemnie i są od siebie zależne. Oznacza to, że płeć żeńska powinna być posłuszna męskiej – czyli wykonywać polecenia mężczyzn i pozostać w ich cieniu. Natomiast zadaniem mężczyzny jest zapewnienie kobiecie opieki, w szerokim tego słowa znaczeniu.

Silna pozycja mężczyzn oraz traktowanie ich jako głowy rodziny jest związane także z filozofią Konfucjusza, według której najpierw liczy się sprawiedliwość i uległość, dopiero później miłość. Jednak, tak jak żona ma swoje obowiązki w stosunku do męża, tak mąż ma je wobec małżonki. Jeżeli mąż nie zapewni swojej rodzinie domu, żona nie będzie miała jak spełniać swoich obowiązków. Przewaga mężczyzn nie dotyczy tylko relacji między żoną a mężem. W przypadkach biednych rodzin, które mieszkają na wsi, często siostra pracuje ciężko, aby jej brat mógł studiować. Xián qī liáng mǔ – czyli „pierwsza żona, podwójna matka” - jest tradycją mówiącą o ideale żony i matki. Tradycyjna chińska rodzina to taka, w której mężczyzna zawsze jest najważniejszy – najpierw jest to ojciec, następnie mąż. Natomiast idealna żona, powinna okazywać swoją miłość, poprzez zgadzaniu się we wszystkim ze swoim mężem.

Według starego zwyczaju rozwiedzione kobiety nie mogą ponownie wyjść za mąż, dopóki ich były mąż wciąż żyje. W dawnych czasach wdowa była postrzegana jako osoba przynosząca nieszczęście całej rodzinie zmarłego. Wierzono, że to ona jest odpowiedzialna za śmierć męża – dlatego nie powinna już nigdy wyjść ponownie za mąż, tylko całkowicie poświęcić się rodzinie męża. Zdarzały się (dość rzadkie) przypadki, kiedy młode wdowy ponownie wychodziły za mąż - były zmuszane do tego przez swoich rodziców. Niektóre z nich popełniały samobójstwa, ponieważ wierzyły w przesąd, że muszą być wierne zmarłemu mężowi, aby nie spotkała ich kara. Zasada była prosta - kobieta należała do męża nawet po jego śmierci. W Chinach zdrady są postrzegane różnie, oczywiście w zależności od płci. Gdy kobieta zdradzi mężczyznę, traci dobrą reputację i twarz (tzw. miànzi), jednak gdy mężczyzna zdradzi kobietę - nie jest to negowane w tak dużym stopniu. Dopiero od końca 30. wieku kobieta ma prawo wnieść pozew o rozwód. 

Dla chińskich kobiet istotną rolę odegrała Qiū Jǐn (1875-1907) – feministka, uparcie walcząca o prawa kobiet w Chinach. Przyczyniła się do powstania pierwszego chińskiego czasopisma dla kobiet pt. „Zhongguo Nübao”. Opowiadała się także za prawem do równoprawnego wykształcenia, była przeciwna krępowaniu stóp i aranżowanym małżeństwom. Działania te zapoczątkowały powstanie stowarzyszeń sufrażystek, które walczyły o prawa obywatelskie kobiet, dzięki czemu kobiety zaczęły przystępować do partii politycznych.

Chińska kultura wytworzyła kanon pięknej kobiety, którą powinny cechować: niski wzrost, jasna twarz z różowymi policzkami, zawsze lśniące, czarne włosy oraz małe stopy. Krępowanie stóp – czyli chánzú, było bardzo popularne w starożytnych Chinach, ponieważ zapewniało dobre zamążpójście. Ostatecznie doprowadzało to kobietę do kalectwa lub nawet śmierci (w wyniku zakażeń). Zakaz krępowania stóp wprowadzono w 1912 roku.

Dużą rewolucją było powstanie Chińskiej Republiki Ludowej - kobiety zaczęły się angażować w przemysł, a ich pozycja społeczna znacznie wzrosła. Chinki zyskały swobodny dostęp do edukacji (od 1945 roku mogły zdawać na studia) oraz zakazano im uprawiania prostytucji (która rozwinęła się razem z otwarciem Państwa Środka na świat). Od 1946 roku chińskie kobiety mogły mieszkać same i samodzielnie wybierać sobie prace (najczęściej wybierane były zawody takie jak nauczycielka czy pielęgniarka), co oznaczało uniezależnienie się od woli rodziców.

W latach 70 (XX w.) rozpoczął się problem ze zbyt dużym zagęszczeniem populacji. Spowodowało to powstanie polityki „jednego dziecka”. Zostały wprowadzenie kontrole liczby urodzeń. Rodzice mogli mieć tylko jedno dziecko, a za każde kolejne musieli płacić podatek, którego wysokość zależała od dochodów. Skutkiem takiego działania państwa było to, że tylko zamożne rodziny mogły sobie pozwolić na więcej niż jedno dziecko. Pożądana przez rodziców płeć dziecka to oczywiście chłopiec. Chińskie przysłowie mówi „jeden garbaty syn wart jest więcej niż osiemnaście pięknych córek”[1]. Rodzice, którzy mieli możliwość posiadania tylko jednego dziecka, decydowali się na aborcję (uważaną za naturalny zabieg zakazany do 1953 roku), jeżeli urodzić się miała dziewczynka. Uważali, że skoro mają tylko „jedną szansę” na posiadanie dziecka, chcieli, by był to syn. Kobieta, która urodzi syna zyskuje prestiż oraz źródło zabezpieczenia się na starość.

Współczynnik płci w Chinach wskazuje wyraźną nadwyżkę mężczyzn, co utrudnia im zawarcie małżeństwa i wpływa na zjawisko zagranicznej migracji w celu poszukiwania żony. Obecnie w Chinach jest o 33 miliony więcej mężczyzn niż kobiet, przez co nastąpił wzrost prostytucji kobiet.

Dziś kobiety mają takie samo prawo do wykształcenia i pracy jak mężczyźni. Coraz więcej kobiet pracuje na wysokich stanowiskach, zarabiając na równi z mężczyznami. Zmieniło się także życie rodzinne, kobiety w większych miastach stają się bardziej modne, nowoczesne i niezależne, zatrudniają Āyí („ciocie - nianie”) do opieki nad dzieckiem. Zachodnie kobiety są często wzorami do naśladowania dla Chinek.

W Chinach do dziś panują zasady „swatek”, zwłaszcza w biedniejszych rejonach Chin, ale również i w samym centrum Szanghaju. Rodzice często decydują o wyborze męża dla córki, ponieważ wybierają jednocześnie mężczyznę, który będzie ich utrzymywał na „stare lata”. Można powiedzieć, że małżeństwo często jest czymś w rodzaju umowy pomiędzy rodzicami, a jeśli będzie się „miało dużo szczęścia, można się zakochać po ślubie”[2]. Inaczej dzieje się z dziewczętami z bogatych rodzin, które mają okazję wyjechać na studia i mogą same wybrać kandydata na męża.

Historia Chin pokazuje też, że Chinki - dzięki swojej mądrości oraz przebiegłości - potrafiły przejąć władzę nad państwem, czego przykładami są królowa Fù Hǎo, cesarzowa wdowa Cíxǐ czy Huā Mùlán, która wstąpiła do wojska zamiast swojego ojca.

 

 

 

Bibilografia:

Jung Chang „Dzikie Łabędzie. Trzy córki Chin”

Adina Zemanek „Córki Chin i obywatelki świata. Obraz kobiety w chińskich czasopismach o modzie”

Małgorzata Błońska „Pistacje w krainie smoków. Chiny Inaczej”