Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.

Chińczycy na pogrzeb wkładają szaty białe, Europejczycy - czarne. Różnice w symbolice kolorów

Kultura
Typography

Kolory są integralną częścią otaczającej nas rzeczywistości. Ich postrzeganie i rozróżnianie zależy od czynników fizycznych, jakimi są natężenie światła czy budowa oka, a interpretacja lub symbolika jest uwarunkowana zarówno poprzez skojarzenia z elementami wrodzonymi, wspólnymi dla większości gatunków, jak i kulturalnymi, charakterystycznymi tylko dla człowieka.

Językiem kolorów posługuje się cała przyroda, od kwiatów, wabiących pszczoły swoimi barwnymi płatkami, przez zwierzęta, wykorzystujące barwy do kamuflażu, rozróżniania płci, informowania otoczenia o swoim nastroju albo pozycji w stadzie, po człowieka, u którego użycie znaczenie oraz wykorzystanie kolorów jest bardziej złożoną kwestią.

Kolory budzą u ludzi naturalne skojarzenia, znane za świata przyrody. I tak na przykład zieleń szmaragdowa albo butelkowa przywodzi na myśl spokój i harmonię flory, z kolei nasycona, jasna i intensywna kojarzy się raczej z toksynami. Żółć, kolor Słońca, ma związek z witalnością, radością i optymizmem. Czerń w większości kultur symbolizuje ziemię, z tym, że w krajach znajdujących się w strefie klimatu podzwrotnikowego i zwrotnikowego budzi pozytywne skojarzenia z żyzną ziemią uprawną, zaś w państwach, gdzie większość gleb charakteryzuje się ciemnym zabarwieniem, czerń zazwyczaj przywodzi na myśl budzący grozę mrok, a w konsekwencji symbolizuje śmierć i żałobę. Istnieje także kulturalny aspekt postrzegania barw, który także ma swoje źródło w świecie przyrody, lecz komunikat, jaki wysyła dany kolor, przefiltrowany zostaje przez pryzmat skojarzeń związanych z szeroką pojętą kulturą oraz tradycją. Za przykład takiej interpretacji może posłużyć zwyczaj utożsamiania koloru zielonego z symbolem nadziei, a czerwieni z władzą, fioletowy zaś wiąże się powszechnie ze sferą duchową, religią oraz filozofią. W ten sposób powstają pewne łatwe do odszyfrowania kody, którymi posługują się członkowie tej samej społeczności, czasami całkiem nieczytelne dla ludzi spoza danego kręgu. Właśnie na tym polu dochodzi do największej ilości nieporozumień, przeszkadzających w odbiorze symbolicznego przekazu, zawartego w dziełach obcej kultury, czytelnego jednak dla osobników, poruszających się w sferza jej oddziaływania.

Często nieporozumienia i błędy interpretacyjne wyrastają na gruncie przypisania danej barwie odmiennego znaczenia przez dwie różne kultury. Przykładem może być interpretacja czerwieni. Zarówno na Zachodzie, jak i w Chinach kolor ten posiada bardzo szeroki wachlarz znaczeń, czasem zbieżnych, a czasem diametralnie różnych. W kulturze europejskiej czerwony symbolizuje i życie, i śmierć poprzez skojarzenie z krwią, niezbędną do podtrzymania funkcji życiowych organizmu, ale też stanowiącą stały element wystroju pól bitewnych czy miejsc popełnienia morderstwa. Krew z kolei bezpośrednio łączy się z sercem, które odpowiada za rekcje emocjonalne organizmu. Przyspieszone tętno i rumieniec, pojawiający się w stanie silnych emocji, sprawiają, że czerwień kojarzy się też ze sferą uczuciową, głównie z uczuciem miłości. Kolor czerwony może także sygnalizować niebezpieczeństwo, stąd często występuje na znakach drogowych oznaczających zakaz. Wiąże się go z aktywnością, żywotnością i zdecydowaniem, którymi odznaczają się przywódcy, stąd w Europie szkarłat czy purpura mają ścisły związek z władcami. W Chinach władzę symbolizuje zaś kolor żółty, zarezerwowany niegdyś wyłącznie dla cesarza i przedmiotów znajdujących się w jego otoczeniu, w Europie z kolei żółć kojarzona jest z radością i szczęściem. W kręgu oddziaływania kultury chińskiej kolorem symbolizującym te dwie emocje jest czerwień, będąca ważnym elementem ceremonii zaślubin, stąd kolor ten pojawia się na wielu dekoracjach i ornamentach związanych z małżeństwem. Tradycyjne suknie ślubne miały barwę intensywnej czerwieni, a po pannę młodą wysyłano szkarłatny palankin, mający dostarczyć ją do domu męża. Czerwone są też papierowe wycinanki, będące nieodłączną częścią wielu świąt związanych z radością, takich jak Nowy Rok. W operze pekińskiej kolor ten, kiedy stanowi część kostiumu, sugeruje specyficzne cechy postaci, jakimi są odwaga i lojalność.

Kolejna różnica dotyczy symboliki bieli. W sztukach plastycznych określa się ją raczej jako brak koloru niż kolor, lecz ze względów praktycznych zalicza się ją do barw. W kręgu kultury europejskiej sugeruje czystość, niewinność, dlatego tradycyjne suknie ślubne produkuje się właśnie z białych materiałów. Dla Chińczyków biel to kolor zarezerwowany dla sfery istot nadprzyrodzonych, w szczególności duchów, stąd biel to w Chinach także oznaka żałoby. Europejczycy czasami wiązali biel ze śmiercią, europejskie i amerykańskie duchy czasem także przybierają tę barwę lub przyodziewają się w białe stroje, lecz biel nigdy nie symbolizowała samej śmierci, kojarzonej raczej z czernią ziemi, do której składano ciało zmarłego oraz mrokami podziemnych krain mitycznych. Spersonifikowany wizerunek śmierci zazwyczaj ma białą trupią twarz i odziany jest w czarne szaty. Czarny budzi u Chińczyków całkiem inne skojarzenia. Elementy czerni na maskach z opery pekińskiej świadczą i o sile, i  prostoduszności postaci.

Wiele różnic dotyczy też klasyfikacji kolorów. W kręgu kultury zachodniej napotkać można mnóstwo nazw na różne odcienie danej barwy, na przykład kolor zielony można określić jako szmaragdowy, trawiasty, butelkowy, kanarkowy, miętowy czy pistacjowy. Chińczykom obce jest takie rozdrabnianie, o czym najlepiej świadczy fakt, że często nie rozróżniają niebieskiego, zielonego i fioletowego. Istnieje nawet znak qïng 青 jako określenie zieleni i niebieskości, potraktowanych jako jedna barwa. Pod wpływem kultury zachodniej w języku mandaryńskim pojawiają się nowe, bardziej szczegółowe określenia kolorów, na przykład brąz o odcieniu kawy, kolor pomarańczy i tym podobne, lecz są to zabiegi obce językowi chińskiemu.