Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.

Lu Xun i literatura ponad granicami

Kultura
Typography

Wpływ polskich pisarzy na duchową rewolucję narodu chińskiego na początku XX wieku.

Literatura posiada wielką moc. Chociaż jako Polacy jesteśmy dumni z literackiego dorobku naszego narodu, to często nie zdajemy sobie sprawy z tego, że nasi wielcy literaci inspirowali nie tylko pokolenia Polaków, ale również czytelników w odległych zakątkach świata, jak chociażby Chiny. Ilu z nas słyszało o fascynacji poezją Adama Mickiewicza w Państwie Środka? Niestety wiele informacji świadczących o zainteresowaniu literaturą Polską w Chinach nam umyka, a przecież powinniśmy się cieszyć z atrakcyjności naszej kultury poza granicami naszej ojczyzny. Co sprawiło, że na początku XX wieku Chińczycy zainteresowali się polską literaturą?

Klęski wojenne i niepowodzenia polityczne nękające Państwo Środka w drugiej połowie XIX wieku doprowadziły do tego, że kraj ten stanął na początku XX w. u progu całkowitej utraty suwerenności na rzecz obcych mocarstw. Dumny naród chiński ogarnęły wówczas otępienie i gorycz. Inteligencja chińska szukała sposobu na uratowanie państwa przed katastrofą, na czoło wysunął się ruch promujący ideę pokrzepienia narodowego ducha za pomocą literatury. Wiodącą postacią tego ruchu był Lu Xun.

Zhou Shu Ren (ur. 25 września 1881, zm. 19 października 1936) znany pod pseudonimem literackim Lu Xun, był jednym z najwybitniejszych literatów chińskich XX wieku. Urodził się w Shaoxing, mieście słynącym z znakomitego wina i bystrych umysłów. Był prekursorem języka potocznego w literaturze, twórcą współczesnego realizmu chińskiego, a także ważnym ideologiem Ruchu Nowej Kultury oraz Ruchu 4 Maja. Podczas studiów medycznych w Japonii zdał sobie sprawę z tego, że najbardziej pilną potrzebą nie jest pomoc rodakom poprzez medycynę, ale uleczenie ich serc dzięki literackiej krytyce społecznej. Z opowiadań napisanych przez niego w latach 1918-1925 wyłania się okrutna wizja rzeczywistości, w której ludzie usłużnie płaszczą się przed postawionymi wyżej od siebie, bezlitośnie prześladując wszystkich stojących niżej od siebie. Lu Xun kochał swój kraj, wiedział jednak, że jedynie gorzki lek może go uzdrowić. Kreowana wizja rzeczywistości miała być lustrem, w którym chińskie społeczeństwo mogło ujrzeć swoje prawdziwe oblicze. Dopiero uwolnieni od zakłamania, świadomi swoich słabości Chińczycy mogli dokonać prawdziwej duchowej przemiany i uchronić swój kraj przed upadkiem.

Zanim Lu Xun zaczął pisać swoje własne utwory literackie, zajmował się między innymi tłumaczeniami. Uważał on, że naród chiński był na początku XX w. narodem uciemiężonym, podobnym do ludów Europy Wschodniej i Bałkanów. O ile naród polski mimo swojego trudnego położenia miał oparcie w literaturze narodowej, tak rozczarowani tradycjonalizmem Chińczycy tkwili w swego rodzaju ideologicznej pustce. Lu Xun postanowił zaadoptować zagraniczne wzorce literackie na pole literatury chińskiej, kładąc w ten sposób fundament pod światopoglądowy rozwój swojego narodu.

Lu Xun był zafascynowany twórczością wielu polskich literatów, najbardziej imponowali mu Adam Mickiewicz i Henryk Sienkiewicz. Wraz ze swoim młodszym bratem Zhou Zuoren przetłumaczyli z języka japońskiego na klasyczny język chiński krótkie utwory Sienkiewicza, na przykład „Janko Muzykant”, „Szkice węglem” oraz „Latarnik”. Jako literacki i ideologiczny mentor ówczesnych Chin zachęcał on młodych pisarzy do tłumaczenia dzieł Sienkiewicza i innych polskich autorów. Twórczość Henryka Sienkiewicza wywarła wpływ na sposób narracji opowiadań Lu Xuna. Przejął on od polskiego prozaika metodę humorystycznej i żywej narracji okrutnych wydarzeń. To właśnie mistrzowskie portretowanie cierpienia towarzyszącego codzienności rodaków łączyło twórczość tych pisarzy. Dzisiaj można przeczytać w Chinach całą Trylogię Sienkiewicza przetłumaczoną na język chiński z języka polskiego, a także wiele innych dzieł polskich pisarzy. Wymiana kulturalna pomiędzy naszymi krajami kwitnie.

Historia Polski i literatury polskiej stała się dla chińskich badaczy dowodem na to, że istnieje możliwość obudzenia narodu chińskiego z letargu i zmobilizowania go do walki o lepsze Chiny. Powinniśmy być dumni z tego, że nasze dzieje stały się inspiracją dla ludzi z tak odległych krajów i pomogły im w ich własnej walce o wyzwolenie się spod jarzma obcych mocarstw. Nasze narody wiele wycierpiały, ale dziś cieszymy się wolnością i suwerennością. Wbrew stereotypom, Polaków i Chińczyków łączy bardzo wiele. Warto uczyć się o tych więziach, dlatego z zapałem wspierajmy wszelkie inicjatywy dążące do zbliżenia naszych narodów.

 

Autor: Adrian Skoczyński

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS