Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.

Jak smok podbijał morza, czyli wyprawy Zheng He

Blog
Typography

Na dźwięk słowa Chiny przychodzi nam na myśl Wielki Chiński Mur, proch strzelniczy, papier, ryż, herbata, Jedwabny Szlak oraz pismo chińskie. Natomiast śmiałe morskie wyprawy to w przekonaniu wielu ludzi domena Europejczyków.

Krzysztof Kolumb, Ferdynand Magellan, Vasco da Gama, Amerigo Vespucci, a także Wikingowie- wszyscy byli wielkimi żeglarzami i wszyscy pochodzili ze starego kontynentu. Mogłoby się zdawać, że Chińczycy nie byli zainteresowani dalekomorskimi wyprawami. Po co pływać po morzach, skoro to Chiny są państwem środka, a wszystkie drogi w przekonaniu Chińczyków przez wieki prowadziły właśnie do ich kraju? Otóż nic bardziej mylnego. Chiny także mogą się pochwalić żeglarzem, który większość swojego życia spędził na pokładzie swoich okrętów, przemierzając Ocean Indyjski i nawiązując kontakty dyplomatyczne w imieniu chińskiego cesarza. Rzecz jasna, mam na myśli Zheng He, admirała żyjącego za czasów dynastii Ming i najsłynniejszego muzułmanina w historii Chin.

Zheng He, fascynował ludzi jemu współczesnych przede wszystkim swoimi licznymi talentami. Był zdolnym żołnierzem, strategiem i dyplomatą. Choć obecnie jego morskie eskapady są w centrum uwagi miłośników historii Chin, to warto jednak pochylić się nad równie fascynującą biografią tego człowieka. Zheng He (jego prawdziwe imię to Ma He) urodził się w Kunyang (Jinning) w 1371 roku na terenie dzisiejszej prowincji Yunnan. Jego przodkiem był Pers Sayyid Ajjal Shams al-Din Omar, który pełnił funkcję gubernatora tych terenów za czasów dynastii Yuan. Nic więc dziwnego, że rodzina silnie była związana z islamem. Zarówno dziadek, jak i ojciec Zheng He byli praktykującymi muzułmanami, którzy mogli poszczycić się odbytą podróżą do Mekki. Islam wywarł silny wpływ na przyszłego żeglarza, który do końca pozostał mu wierny.

W 1381 roku, Yunnan, który wciąż był kontrolowany przez Mongołów, został najechany przez wojska dynastii Ming. Jego ojca zabito, a dziesięcioletniego Zheng He poddano kastracji i wysłano na dwór księcia Zhu Di, z którym życie przyszłego żeglarza zostanie związane na długie lata. Młody Zheng He studiował dzieła Konfucjusza i Mencjusza, a także strategię wojenną. W 1390 roku trafił do oddziału dowodzonego przez samego księcia Zhu Di, gdzie wyróżnił się nie tylko jako dobry żołnierz, ale i dyplomata. 

W 1398 roku, tron objął cesarz Jianwen. Co prawda, według prawa dziedziczenia to właśnie jemu, a nie księciu Zhu Di przypadał tron, jednakże Zhu Di postanowił przejąć władzę siłą. Dwa lata później wystąpił zbrojnie przeciwko swojemu bratankowi, a w 1402 roku odniósł zwycięstwo i został nowym cesarzem. Jednakże po przejęciu władzy, Zhu Di, który przyjął cesarskie imię Yongle, miał problemy z legitymizacją swoich rządów. Rzecz jasna, konfucjaniści nie poparli go ze względu na pogwałcenie prawa primogenitury, a także za sposób przejęcia władzy. Zatem cesarz Yongle musiał opierać się na… eunuchach. Rozpoczął również realizację wielkich projektów tj. odbudowa Wielkiego Kanału między Żółtą Rzeką a rzeką Jangcy. Jednak to właśnie morskie wyprawy, których był inicjatorem, staną się jego największą wizytówką. 

Pierwsza z siedmiu podróży rozpoczęła się w 1405 roku. W kierunku Azji Południowo-Wschodniej wypłynęło 62 okręty z załogą liczącą ok. 30 tys. ludzi dowodzonych przez Zheng He. Okręty te liczyły sobie 400 stóp długości, czyli były kilkakrotnie większe od statków Krzysztofa Kolumba. Dzięki pozostałościom stoczni, odkrytej w czasie wykopalisk archeologicznych w Nankinie, możemy z całą pewnością powiedzieć, że liczba ta nie jest przesadzona. Tak duże okręty musiały budzić respekt, a nawet strach w mieszkańcach krajów, do których Zheng He dopłynął. Nic dziwnego, że chętnie przekazywali drogie podarki dla chińskiego cesarza tj. złoto, kość słoniowa, wielbłądy, a nawet żyrafy. 

W trakcie swoich siedmiu wypraw, Zheng He dopłynął do brzegów m.in. Wietnamu, Malezji, Indonezji, Indii, Sri Lanki, Omanu, Jemenu, Arabii Saudyjskiej, a nawet Kenii i Somalii. Walczył z królem Sri Lanki, Alagonakkarą, którego przywiózł do cesarza Yongle jako jeńca. Dopłynął Dhofar i Aden na Półwyspie Arabskim, a następnie wyprawił się na czele misji chińskiej do Mekki, tym samym spełniając obowiązek każdego muzułmanina. 

Należy także wspomnieć, że wśród członków załogi Zheng He byli również inni muzułmanie. Jednym z nich był Ma Huan, który służył jako tłumacz języka arabskiego. Napisał dzieło pt. „Yinglai Shenglan”, gdzie opisał kraje, do których zawitała flota.

W czasie swych wypraw, Zheng He zaangażował się także w promowanie islamu poprzez zakładanie nowych meczetów, wspieranie już istniejących społeczności muzułmanów m.in. na Jawie, Sumatrze i Borneo oraz zakładanie nowych. W 1407 roku, Zheng He dotarł do wybrzeży Sumatry, gdzie stoczył walkę Chen Zuyi, piratem z Kantonu, który wraz ze swoimi towarzyszami kontrolował miasto Palembang oraz napadał na statki przepływające przez cieśninę Malakka. Po przegranym starciu z chińską flotą pod dowództwem Zheng He, morski rozbójnik został aresztowany, wysłany do Nankinu i jeszcze w tym samym roku stracony. Zwycięstwo nad piratami otworzyło drogę do swobodnego rozprzestrzeniania islamu i założenia społeczności muzułmańskiej w tym mieście. Kolejne powstały w m.in. Kalimantan i Batanggadis.

Chwilowy kres podróży Zheng He położyła śmierć cesarza Yongle w 1424 roku. Jego następca, cesarz Hongxi wolał przeznaczyć swoje fundusze na walkę z Mongołami i głodem, a nie na kosztowne wyprawy. Jednakże w roku 1426, po dziewięciu miesiącach od objęcia tronu Hongxi zmarł, a nowy władca, cesarz Xuande okazał się być bardziej przychylny Zheng He i jego wyprawom. Po gruntownym remoncie okrętów, w 1432 roku, sześćdziesięciojednoletni Zheng He wybrał się w swoją ostatnią, siódmą podróż, dopływając do Malindi na wybrzeżu Kenii. Zmarł w drodze powrotnej w Calicut (Kozhikode) w Indiach. Jak głosi legenda, ciało Zheng He zostało złożone do morza, natomiast załoga przywiozła do Nankinu kosmyk jego włosów i buty, by tam symbolicznie pogrzebać swojego admirała.

Jego wyprawy miały głównie charakter dyplomatyczny i nie doprowadziły do stworzenia imperium handlowego, jak to miało miejsce w przypadku Europy. Z ponad 30 krajów, które odwiedził, przywiózł posłów na dwór cesarski do Nankinu, natomiast przedstawiciele dynastii Ming zostali wysłani na dwory władców Azji Południowowschodniej, Indii, krajów nad Zatoką Perską, wschodniej Afryki i Półwyspu Arabskiego. Po śmierci Zheng He, konfucjaniści próbowali zatrzeć pamięć o nim i jego wyprawach, by nie dopuścić do ponownego nadszarpnięcia cesarskiego skarbca i kolejnych, ich zdaniem bezcelowych wypraw. Na szczęście nie udało im się to i dlatego do dziś znane nam są detale z jego morskich eskapad.

Źródła ilustracji:

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Gallery_of_Admiral_Cheng_Ho#/media/File:Zhen_he.jpg

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Zheng_He#/media/File:Zheng_He.png

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Zheng_He#/media/File:Chen_Zhang%27s_painting_of_a_giraffe_and_its_attendant.jpg

http://40.media.tumblr.com/tumblr_m2ujaoAwwX1qdbf5lo1_1280.jpg